Rodziny zastępcze – forma pomocy dzieciom w sytuacji braku opieki ze strony rodziców biologicznych. Zgodnie z Ustawą o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej rozróżniamy następujące rodzaje rodzin zastępczych :

  • spokrewniona
  • niezawodowa
  • zawodowa, w tym zawodowa pełniąca funkcje pogotowia rodzinnego i zawodowa specjalistyczna.

Rodzinną formą pieczy zastępczej stanowi także rodzinny dom dziecka.
Rodziny zastępcze oraz rodzinne domy dziecka, na ich wniosek są wspierane przez rodziny pomocowe w przypadku czasowego niesprawowania opieki nad dzieckiem.
Szczególnie w następujących sytuacjach:

  1. w związku z wypoczynkiem, udziałem w szkoleniach lub pobytem w szpitalu,
  2. nieprzewidzianych trudności lub zdarzeń losowych w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka.

Rodzina zastępcza oraz rodzinny dom dziecka zapewniają dziecku całodobową opiekę i wychowanie w szczególności:

  1. traktują dziecko w sposób sprzyjający poczuciu godności i wartości osobowej;
  2. zapewniają właściwą opiekę zdrowotną;
  3. zapewniają kształcenie, wyrównanie opóźnień rozwojowych i szkolnych;
  4. zapewniają rozwój uzdolnień i zainteresowań;
  5. zaspokajają jego potrzeby emocjonalne, bytowe, rozwojowe, społeczne oraz religijne;
  6. zapewniają ochronę przed arbitralną lub bezprawną ingerencję w życie prywatne dziecka;
  7. umożliwiają kontakt z rodzicami i innymi osobami bliskimi, chyba, że sąd postanowi inaczej.

Rodzina zastępcza oraz prowadzący rodzinny dom dziecka współpracują z Miejskim Ośrodkiem Pomocy Rodzinie, Sądem, Ośrodkami Adopcyjnymi.
Pełnienie funkcji rodziny zastępczej oraz prowadzenie rodzinnego domu dziecka może być   powierzone osobom które:

  1. dają rękojmię należytego sprawowania pieczy zastępczej;
  2. nie są i nie były pozbawione władzy rodzicielskiej oraz władza rodzicielska nie jest im ograniczona ani zawieszona;
  3. wypełniają obowiązek alimentacyjny – w przypadku gdy taki obowiązek w stosunku do nich wynika z tytułu egzekucyjnego;
  4. nie są ograniczone w zdolności do czynności prawnych;
  5. są zdolne do sprawowania właściwej opieki nad dzieckiem co zostało potwierdzone zaświadczeniem o braku przeciwwskazań zdrowotnych do pełnienia funkcji rodziny zastępczej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka wystawionymi przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej;
  6. przebywają na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej;
  7. zapewniają odpowiednie warunki bytowe i mieszkaniowe umożliwiające dziecku zaspokajanie jego indywidualnych potrzeb, w tym:
    1. rozwoju emocjonalnego, fizycznego i społecznego
    2. właściwej edukacji i rozwoju zainteresowań
    3. wypoczynku i organizacji czasu wolnego.

Pełnienie funkcji rodziny zastępczej niezawodowej lub zawodowej oraz prowadzenia rodzinnego domu dziecka może być powierzone osobom które nie były skazane prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe.
W przypadku rodziny zastępczej niezawodowej co najmniej jedna osoba tworząca tę rodzinę musi posiadać stałe źródło dochodów.

Kandydaci do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny zastępczej niezawodowej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka są zobowiązani do ukończenia szkolenia przygotowującego do pełnienia roli rodzica.
Szkolenie organizowane jest przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie. Osoby zainteresowane pomocą dzieciom czasowo pozbawionym opieki swoich rodziców prosimy o zgłaszanie się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Słupsku, ul. Słoneczna 15D, tel. 59-842-78-10 pokój 213.

Obecnie w Słupsku funkcjonują 133 rodziny zastępcze, w tym 11 niezawodowych oraz 6 rodzin zastępczych zawodowych pełniących funkcję pogotowia rodzinnego.